| Rheoli'r Goedwig |
Mae rheoli coedwig yn elfen allweddol o unrhyw strategaeth leol i warchod gwiwerod coch .
Mamal y coed yw'r wiwer goch ac mae tua 70% o'i hamser sy'n cael ei neilltuo i chwilio am fwyd yn cael ei dreulio ym mrigau uchaf y goedwig. Mae'r rhan helaethaf o'i bwyd i'w gael yn y fan honno (hadau coed, ffrwythau, blodau a blagur yn bennaf) ac mae ei nythod hefyd yn cael eu codi yn uchel ar y coed.
Does dim syndod felly fod unrhyw reolaeth ar gynefinoedd y goedwig yn cael effaith fawr ar unrhyw boblogaeth breswyl o'r wiwer goch. Ym Môn, mae'r gwiwerod coch yn cael eu cyfyngu i raddau helaeth i ddwy blanhigfa gonifferaidd fawr – Coedwig Niwbwrch a Choedwig Llwydiarth, ger Pentraeth). Os yw'r gwiwerod coch am ddal eu tir ar yr ynys, ac yn wir i ffynnu yma, mae'n hanfodol ein bod yn rheoli'r ddwy safle yma'n ofalus.
Cwympo coed a theneuo gellïoedd
Y pwynt pwysig cyntaf i'w wneud mewn perthynas â chwympo coed yw na ddylai ddigwydd yn ystod unrhyw ran o dymor bridio'r wiwer goch pan fo cywion gwiwerod yn y nythod. I bob pwrpas mae hyn o Chwefror tan dechrau mis Hydref.
Yr ail bwynt allweddol yw y dylai gweithrediadau unigol yn y goedwig fod yn rhan o strategaeth sydd wedi ei diffinio'n glir ar gyfer gwarchod gwiwerod coch. Dylai hyn gynnwys teneuo, amserlen ailblannu a chwympo coed er mwyn clirio darn o dir. Rydym ar hyn o bryd yn gwrthwynebu cwympo coed er mwyn clirio darn o dir yng nghynefin y wiwer goch, ond rydym yn cydnabod y gallai amgylchiadau godi ble nad oes unrhyw ddewis arall i reoli'r goedwig. Ble mae cwympo coed er mwyn clirio darn o dir wedi digwydd yna mae'n bwysig ailstocio safle gyda rhywogaethau o goed sydd, pan fyddant wedi aeddfedu, yn rhoi cynefin ffafriol ar gyfer bwydo i'r gwiwerod coch. Rydym yn argymell defnyddio pinwydd camfrig a phinwydd yr Alban, larwydd a choed cyll.
(i'r brig )
Gall teneuo fod o fudd i wiwerod coch cyn belled â'i fod yn cael ei wneud yn ofalus. Mae'n wir y gall gynhyrchu coed unigol gyda phen y goeden yn ddyfnach, sy'n cynhyrchu gwell cnwd o hadau. Ond mae'r un mor wir i ddweud fod teneuo trwm yn gallu darnio brigau uchaf y goedwig fel nad yw'r wiwer goch yn gallu symud yn rhwydd o gangen i gangen. Yn y coedwigoedd ble mae gwiwerod coch rydym yn cydweithio gyda'r Comisiwn Coedwigaeth yn ystod y cynllunio a gweithredu y rhaglen deneuo. Mae archwiliad manwl o'r argymhellion ac archwiliad o'r safle yn ein cynorthwyo i sicrhau fod cyn lleied ag sy'n bosib o effaith anffafriol y teneuo ar y gwiwerod coch. Mae partneriaeth fywiog a gweithgar gyda'r Comisiwn Coedwigaeth wedi profi'n llwyddiannus er mwyn sicrhau cydbwysedd rhwng gweithrediadau coedwigaeth fasnachol ac anghenion y wiwer goch.
(i'r brig )
Coedwig Niwbwrch ac adfer y twyni tywod
Planhigfa fawr o goed pîn yw Coedwig Niwbwrch sydd wedi ei sefydlu ar hen dwyni tywod. Yn 2004, cynigiodd Cyngor Cefn Gwlad Cymru gynlluniau i gwympo coed a chlirio ardal eang o Goedwig Niwbwrch er mwyn creu cynefin o dwyni tywod agored. Credwn nad oes cyfiawnhad i gwympo coed ar raddfa eang yn Niwbwrch, ar sail y dystiolaeth sydd ar gael, mewn ymgais i greu cynefin o dwyni tywod symudol. Mae'r goedwig yn un o'r ychydig goed tiroedd yng Nghymru sydd â gwiwerod coch yn cartrefu ynddi ac mae hefyd yr un hawsaf i'w hamddiffyn oddi wrth mewnlifiad y wiwer lwyd. Y rheswm am hyn yw ei safle ddaearyddol am ei bod yn goedwig ar ei phen ei hun ar yr arfordir.
Rydym ar hyn o bryd yn gweithio gyda CCGC a'r Comisiwn Coedwigaeth i sicrhau fod anghenion y gwiwerod coch yn cael eu cymeryd i ystyriaeth yn llawn yng Nghynllun Terfynol y Goedwig. Gwelwch y dudalen berthnasol ar ddyfodol Niwbwrch.
| |
||
|
‘… roedd hi'n iawn i enwi Môn fel esiampl. Mae'n enghraifft dda o sut, drwy reoli gwiwerod llwyd a thrwy prosiectau ail gytrefu, mae'r wiwer goch wedi dychwelyd ac wedi lledaenu allan o'r coedydd conifferaidd yn ôl i'r coedydd llydanddail. Rydw i'n gwerthfawrogi'n llawn pa mor anodd ydi hynny, ond mae'n dangos fod modd gweithredu i gyrraedd at y nod – un rydw i'n ei rhannu gyda fy Ngwir anrhydeddus Gyfaill.' Elliot Morley AS – Gweinidog dros yr Amgylchedd yn Senedd San Steffan, 8fed Medi 2004 Mae copi o'r ddadl ar gael yma i chwi ei lwytho i lawr. Hansard Medi 2004 ‘Rydych yn iawn fod y gwiwerod coch wedi eu cyfyngu i ran fechan o Gymru, ar Ynys Môn, ac felly mae angen mawr i'w diogelu. Dydw i ddim yn siwr os ydych yn gywir fod cwympo coed yn fygythiad iddyn nhw, ond fe wna i edrych i fewn i'r mater gan fod gennym ddyletswydd bioamrywiaeth, ac mae diogelu'r wiwer goch wedi cael ei adnabod fel dyletswydd ac fe fyddwn yn derbyn hynny'n llawen. Felly, os yw cwympo coed yn cael effaith ddrwg ar siawns goroesiad y wiwer goch, fe fydd y weithred reoleiddio briodol yn cael ei symud.' - Prif Weinidog Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 22ain Mehefin 2004. |