| Hafan | Digwyddiadau | Cysylltwch | Yn ôl | Rhoddion |
|
|
Cyfeillion Gwiwerod Coch Môn | ||||
|
|
| Sefydlwyd grwp y Cyfeillion yn 1999 gan drigolion Môn oedd yn dymuno cynorthwyo i warchod y boblogaeth fechan o'r wiwer goch ar yr ynys.
Ddwy flynedd ynghynt, roedd Menter Môn a'r Esmé Kirby Snowdonia Trust wedi cychwyn rhaglen o reoli'r wiwer lwyd er mwyn ceisio diogelu gweddill y boblogaeth o wiwerod coch. Roedd y Cyfeillion yn dymuno ysgogi'r gymuned leol i gefnogi'r ymgyrch hon a hefyd i godi ymwybyddiaeth o gyflwr y wiwer goch. Rydym yn amcanu i godi ymwybyddiaeth o'r angen i warchod y wiwer goch, ac i annog pobl i gefnogi ein hymgyrchoedd ar faterion sy'n ymwneud â'r wiwer goch. Yn ystod y pum mlynedd diwethaf mae'r Cyfeillion wedi:
Geneteg y Wiwer Goch Mae ein hymchwil wedi dangos fod poblogaeth y wiwer goch ar yr ynys wedi colli cryn dipyn o amrywiaeth geneteg. Mae'r boblogaeth sy'n weddill yn cynnwys unigolion sy'n perthyn yn agos i'w gilydd ac fe all hyn arwain at broblemau mewnfagwraeth yn y dyfodol. Yn ddiweddar rydym wedi cyllido ymchwil ychwanegol i boblogaethau gwiwerod mewn ardaloedd eraill yng Nghymru. Gobeithir trosglwyddo gwiwerod coch o rannau eraill yng Nghymru i Fôn i godi safon genetig tymor hir y boblogaeth ar yr ynys. 
Ailgyflwyno'r gwiwerod coch Yn ystod y dair blynedd diwethaf mae wedi bod yn bosibl i gael gwared â'r gwiwerod llwyd bron yn gyfan gwbl o blanhigfa gonifferaidd fawr ar yr ynys. Mae ailgyflwyno'r gwiwerod coch i'r safle hon yn rhan allweddol o strategaeth gwarchodaeth tymor hir i'r gwiwerod coch ym Môn. Mae'r Cyfeillion wedi noddi un pâr o wiwerod coch sy'n cael eu lletya mewn lloc eang (mae dros ugain troedfedd o uchder!) yn y goedwig. Mae cyfanswm o bump o'r llociau mawr yma wedi eu codi yn y goedwig fasnachol gonifferaidd. Ar hyn o bryd mae'r rhain yn lletya 12 o wiwerod coch (oedolion) a gobeithir y bydd yr anifeiliaid yma'n bridio'n llwyddiannus yn 2004 . Bydd y cywion wedyn yn cael eu rhyddhau i'r goedwig gyfagos yn ystod yr haf a'r hydref. Apêl Nythod a Chnau 2003 Yn 2003 cychwynnodd y Cyfeillion apêl ‘ Nythod a Chnau' er mwyn codi arian i adeiladu blychau nythu pren ar gyfer y wiwer ac i brynu bwyd ychwanegol i'r gwiwerod. Codwyd yr hopran fwyd gyntaf yng nghoedwig Mynydd Llwydiarth yn hydref 2004. Yn ystod Chwefror 2001, codwyd dros bedwar ugain o flychau nythu pren mewn coedwigoedd ble roedd gwiwerod coch. Roedd y rhain yn cael eu defnyddio'n aml gan y wiwerod coch ac mae torllwyth o wiwerod coch ifanc wedi cael eu gweld yn achlysurol ynddyn nhw. Gallai blychau ychwanegol gynorthwyo'r gwiwerod coch wrth iddyn nhw ail afael yn eu cynefin mewn coedwigoedd ar yr ynys ac o ganlyniad, cychwynnwyd apêl i godi arian tuag at y gwaith yma. Roedd hefyd yn ymddangos yn briodol i godi hopranau i roi bwyd ychwanegol i'r gwiwerod yn ystod misoedd y gaeaf a'r gwanwyn cynnar.Rheoli gwiwerod llwyd Mae rheoli gwiwerod llwyd yn gwbl hanfodol i strategaeth cadwraeth y wiwer goch yn lleol. Rydym yn annog pobl leol i roi gwybod am unrhyw wiwerod llwyd a welsant ac i ganiatáu difa unrhyw rai sy'n ymweld yn rheolaidd â'u gerddi neu coedwig gyfagos. Erbyn hyn, mae dros 6,000 o wiwerod llwyd wedi cael eu difa ar Ynys Môn. Mae niferoedd y gwiwerod llwyd yn awr ar lefel isel iawn ac mae hyn wedi caniatáu i boblogaeth y wiwer goch gynyddu o lai na 40 yn 1998 i tua 100 erbyn heddiw. Mae gwiwerod coch wedi ail gartrefu mewn sawl coedwig lydanddail o gwmpas planhigfa gonifferaidd Mynydd Llwydiarth. Mae'r llwyddiant lleol yma yng ngwarchodaeth y wiwer goch o bwysigrwydd cenedlaethol, ac mae'r ail boblogaeth fwyaf yng Nghymru yn awr ar Ynys Môn. Y gymuned yn gweithredu Mae'r Cyfeillion yn ddolen gyswllt hanfodol rhwng y gymuned leol ac asiantaethau cefn gwlad sy'n gysylltiedig â gwarchod y wiwer goch. Rydym yn codi ymwybyddiaeth o wiwerod coch Môn, yn rhoi cyhoeddusrwydd i'r gwaith a wneir i'w diogelu, ac yn nodi ffactorau sy'n bygwth eu goroesiad. Gwneir hyn drwy:
|
|
| ©2005 Cyfeillion Gwiwerod Coch Môn | Hafan • Digwyddiadau • Cysylltwch • Yn ôl • Rhoddion |