Rheoli coetiroedd

Rheoli coetiroedd a chanllaw i ddewis coed

Larch-conesMamal y coed yw’r wiwer goch ac mae’n treulio tua 70% o’i amser porthianna yng nghanopi’r coetir. Daw swmp ei deiet o’r canopi ei hun (hadau’r coed, ffrwythau, blodau a blagur yn bennaf) ac maent hefyd yn adeiladu ei nyth yno.

Nid yw’n syndod, felly, y byddai’r math o waith rheoli a wneir ar gynefinoedd coetir yn cael effaith sylweddol ar unrhyw wiwerod coch sy’n trigo yno.

Ym Môn, mae gwiwerod coch i’w gweld mewn llawer o goetiroedd llydanddail yn ogystal ag yn y ddwy blanhigfa gonifferaidd fawr – Coedwig Niwbwrch a Mynydd Llwydiarth (Pentreath). Er mwyn i’r wiwer goch barhau yn yr ynys, ac yn wir ffynnu yma, mae’n hanfodol y caiff y safleoedd hyn eu rheoli’n ofalus.

Cwympo coed yn glir a theneuo coetiroedd

Y pwynt pwysig cyntaf i’w wneud mewn perthynas ag unrhyw achos o gwympo coed yw na ddylid gwneud hynny yn ystod y rhan hynny o dymor magu gwiwerod coch pan fo gwiwerod ifanc yn eu nythod. Fel arfer, bydd hyn o fis Chwefror hyd at ddechrau mis Hydref.

Yr ail bwynt pwysig yw bod yn rhaid i achosion unigol o waith mewn coetir fod yn rhan o strategaeth i ddiogelu gwiwerod coch sydd wedi’i diffinio’n glir. Dylai hyn gwmpasu trefnlenni teneuo ac ailblannu ac, wrth ddewis coed ifanc newydd i’w plannu, mae’n bwysig dewis rhai a fydd, wedi iddyn aeddfedu, yn darparu cynefin porthianna ffafriol i’r wiwer goch
Gall teneuo fod yn fuddiol i’r wiwer goch cyhyd ag y gwneir hynny’n ofalus. Mae’n wir y gall hyn gynhyrchu coed unigol sydd â choron ddyfnach ac sydd yn cynhyrchu cnyndau mwy o hadau. Ond mae’r un mor wir y gallai teneuo sylweddol ddarnio’r canopi i’r fath raddau fel bod gwiwerod coch yn ei chael yn anodd symud o’r naill goeden i’r llall ac felly mae’n bosib na fyddant yn defnyddio’r ardal.

Pa rywogaeth o goed fydd o fudd i’r wiwer goch?

Silver_birchMae’r rhywogaethau canlynol o goed yn arbennig o fuddiol i’r wiwer goch:

Coed llydanddail: Castanwydd melys, derw, cyll, coed cnau Ffrengig Ewropeaidd, ceirios, ffawydd Ewropeaidd, castanwydd a phisgwydd.

Coed conifferaidd: Pinwydd yr Alban, llarwydd Ewropeaidd, yw, pyrwydd Serbia, pinwydd Macedonia, pyrwydd Norwy a phinwydd Douglas.

Nid yw’r rhywogaethau canlynol o goed yn ddefnydiol i’r wiwer goch a dylid ei defnyddio ar adegau wrth blannu cymysgedd o goed:

Coed llydanddail: bedw, gwern, helyg a choed afal sur bach.

Mae Llywodtaeth Cymru wedi paratoi canllaw plannu i Ynys Môn sy’n annog defnyddio castanwydd melys a choed conifferaidd neu lydanddail eraill sy’n cynhyrchu hadau o faint mawr: Lawrlwytho Canllaw Glastir

Byddai’r Ymddiriedolaeth yn fwy na pharod i gynnig arweiniad a chyngor i berchnogion coetiroedd.